در اين تاريخ او را چنان كه يافتم ، وصف كردم و اجازهء كاملى به نام او با اين مقدّمه نوشتم : « أحمد اللّه ففضل اللّه لا يجحد و أشكره فحقّ له ان يشكر و يحمد و أصلّى على عبده المصطفى سيّدنا محمّد . » فضل اللّه به من گفته بود كه ميان سالهاى 850 تا 860 متولد شده است و كتابى دربارهء مناقب پير و مرشدش جمال اردستانى گردآورده است . سپس مرا در مكه در دوران حج ملاقات كرد ، اعمال حج را بجا آورد و به وطن خود بازگشت . . . ، در سال 897 به من خبر آوردند كه در اثر فصاحت بيان و طلاقت زبانش كاتب و مشاور ديوان سلطان يعقوب شده است . « 1 » سخاوى مىنويسد كه روزبهان به وى گفته كه او بين سالهاى 850 تا 860 به دنيا آمده است . جاى تعجب است كه فضل اللّه به عنوان يك تاريخنگار دقيق در مورد سال تولد خودش چنين با مسامحه سخن گفته باشد . بنابراين ، اطّلاعات درخور اعتماد دربارهء زندگانى وى ، كتابهاى خود اوست . فضل اللّه در تاريخ عالم‌آراى امينى آورده است كه به سال 877 / 1472 رهسپار حج شد و در اين سفر شاهزاده مقصود بيك ، پسر اوزن حسن و دسپينا ، فرماندار بغداد را - به هنگام زيارت بارگاه امام حسين عليه السّلام - در كربلا ملاقات كرد « 2 » سخاوى نيز مىنويسد كه فضل اللّه پس از رفتن به اورشليم و قاهره به مدينه آمد و او را به سال 877 / 1473 ملاقات كرد . پس سال 877 / 1472 ، بايستى مربوط به نخستين سفر نويسنده باشد ؛ چون در اين سفر مادر و مرشد خود جمال الدّين اردستانى را از دست داد ، با توجّه به منابع تاريخى كه مرگ پير جمال را 879 / 1474 ، ذكر كرده‌اند ، سال 877 / 1472 ، مىتواند مقارن با سفر نخست نويسنده باشد . فاصلهء زمانى ميان سالهاى 877 و 887 ، كه ده سال است ، مىتواند مربوط به دو سفر نويسنده باشد . امّا ظاهرا دو سال اختلاف وجود دارد ؛ اگر سفر دوم نويسنده را به مكّه و ملاقاتش با سخاوى را به سال 877 / 1472 ، بدانيم ناگزير سالى كه نويسنده براى دومين بار آهنگ حجاز كرده ، سال

--> ( 1 ) . الضّوء اللامع ج 6 / 171 - مهمان نامهء بخارا ، 21 ، 22 . ( 2 ) . عالم‌آراى امينى ، 100 .